Noworodki i niemowlęta

 

Z niemowlakiem do logopedy?

 Tak! Należy pamiętać, że rozwój mowy nie zaczyna się w chwili, gdy dziecko zaczyna mówić pierwsze słowa czy zdania. Wiadomym jest, iż maleństwo rozwija się w łonie matki i tam też nabywa różnych umiejętności. Już w brzuchu mamy rozwijają się narządy i mięśnie, które będą odgrywały ważną rolę w procesie mówienia. Ten piękny okres, to także czas, kiedy dziecko poznaje odgłosy otoczenia, a szczególnie barwę głosu mamy.

 

Co logopeda zbada u niemowlaka?

  • ocenię reakcje słuchowe

  • ocenię budowę i sprawność aparatu artykulacyjnego (wargi, język, podniebienie twarde i miękkie, policzki, żuchwę, wędzidełko podjęzykowe i podwargowe)

  • sprawdzę i ocenię:

odruch ssaniaodruch ssania pojawia się w 14 tygodniu życia płodowego a wygasa między 1 a 2 rokiem życia. Przy prawidłowym przebiegu rozwoju płodowego i narodzin noworodek jest zdolny do ssania zaraz po urodzeniu. Odruch ssania wywołują bodźce dotykowe na linii warg w osi symetrii twarzy i na mediadorsum. Główną funkcją fizjologiczną tego odruchu jest zaspokojenie podstawowej potrzeby pokarmowej, fizyczne przetrwanie, przedłużenie życia. Zintegrowany odruch zapewnia m.in. zaspokojenie podstawowych potrzeb pokarmowych i zadowolenie, eliminacje stresu, poczucie miłości, bezpieczeństwa. 

W zakresie tego odruchu można zaobserwować następujące patologie: nie obserwuje się akcji ssania, niemożliwe jest przełykanie, odwrócona reakcja - zamiast wciągania wypychanie językiem, zakłócone oddychanie, gryzienie, ssanie.

odruch przełykania - odruch przełykania funkcjonuje od narodzin przez całe życie. Integracja następuje w 4 m. ż. Zintegrowany odruch przełykania funkcjonuje z odruchem ssania, żucia i oddychania. Odruch ten wywołujemy przez stymulację obszaru krtani lub tylnej części języka oraz systemu trawienia pod wpływem wydzielania śliny. Bodźcem może stać się widok jedzenia. Zintegrowany odruch połykania zabezpiecza podstawowe potrzeby pokarmowe, pomaga regulować procesy homeostazy w organizmie, daje poczucie nasycenia, chroni przed krztuszeniem się pokarmem. 

W zakresie tego odruchu można zaobserwować następujące patologie np.: nie ma akcji połykania, nie ma ssania, wypychanie językiem , chroniczny odruch wymiotny, brak ułożenia języka w miseczkę , refluks.

odruch nasycenia - odruch nasycenia uaktywnia się po odruchu ssania i zaspokojeniu potrzeby jedzenia. Bodźcem wywołującym ten odruch jest jedzenie, jego ilość, zapach i smak. Aktywnie funkcjonuje od narodzin do 1 r. ż. Zintegrowany odruch nasycenia zapewnia realizacje podstawowych potrzeb organizmu niezbędnych do przetrwania i daje poczucie komfortu i zadowolenia.

Patologicznie działający odruch przejawia się m. in: stałą potrzebą jedzenia, stałym odruchem wymiotnym, niewystarczającą akcją ssania lub jej brakiem, zaburzonym oddychaniem.

odruch kąsania, gryzienia i zaciskania zębówodruchy kąsania, gryzienia i zaciskania zębów aktywizują się po narodzinach i uaktywniają się w 5-7 m. ż., aktywnie funkcjonują do końca życia. Integracja następuje między 7 a 9 rokiem życia. Odruchy te wywołujemy dotykając palcem wskazującym dziąseł od przodu: reakcja zaciśnięcia szczęk. Zintegrowane odruchy zapewniają realizowanie podstawowych potrzeb organizmu związanych z jedzeniem, pomagają w regulacji procesów homeostazy. 

Patologicznie działający odruch m. in: nie obserwuje się akcji kąsania, gryzienia i zaciskania zębów oraz żucia, patologicznie aktywne kąsanie, gryzienie i zaciskanie zębów, stała potrzeba jedzenia,  stałe odmawianie jedzenia, brak poczucia nasycenia, zaburzone oddychanie.

odruch żucia - odruch żucia pojawia się około 7 m. ż., aktywnie funkcjonuje od 12 m. przez całe życie. Musi wycofać się odruch kąsania, żeby się pojawił odruch żucia. Jest to odruch nieuświadomiony, często jest stymulowany przez dziecko np. wkłada piąstki do buzi, zabawki i próbuje żuć dziąsłami. Dziecko odwrażliwia sobie wtedy śluzówkę jamy ustnej przez żucie. Odruch żucia, oprócz prawidłowości pokarmowych, gwarantuje płynność ruchów mownych przy gaworzeniu. 

Patologicznie działający odruch: nie obserwuje się akcji kąsania, gryzienia i zaciskania zębów oraz żucia, patologicznie aktywne kąsanie, gryzienie i zaciskanie zębów, stała potrzeba jedzenia,  stałe odmawianie jedzenia, brak poczucia nasycenia, zaburzone oddychanie.

odruch wymiotny - odruch wymiotny funkcjonuje od urodzenia, pozostaje na całe życie. Odruch pierwotnie jest związany z reakcją na zbyt dużą ilość pokarmu. Wywołujemy go poprzez podrażnienie tylnej części języka: reakcja - odchylenie głowy ku tyłowi. 

Patologicznie działający odruch: nie obserwuje się akcji ssania oraz przełykania, stały odruch wymiotny, patologiczne otwieranie ust, słaba reakcja przełykania, refluks, ssanie i gryzienie języka.

odruch ryjkowyw okresie niemowlęcym schematy tego odruchu wykorzystywane są w celach poszukiwania piersi, ssania i wciągania. W późniejszym okresie życia umożliwia on nabycie umiejętności picia z kubka, przez słomkę, dmuchania, całowania. Bierze on udział w rozwoju mowy i artykułowaniu głosek: j,l,o,u,w,a,e,s,z,c,dz,cz,sz,rz. Wywołujemy go dotykając warg niemowlaka, a on skraca okrężne mięśnie warg i przywodzi je do środka - reakcja trąbkowa Odruch ten pojawia się w 1 tygodniu po narodzinach, aktywnie funkcjonuje do 3 r. ż i towarzyszy nam przez całe życie. 

Patologicznie działający odruch m. in: brak odpowiedniej reakcji trąbkowej, stały odruch trąbkowy, patologiczne otwieranie ust, słaba reakcja zamknięcia ust, słaba reakcja połykania, zaburzone oddychanie.

dłoniowo – bródkowy odruch Babkina - odruch ten pojawia się w 2 miesiącu życia płodowego, rozwija się aktywnie w ciągu 4 miesięcy po urodzeniu. Wywołujemy go poprzez naciśnięcie palcami leżącemu na plecach niemowlęciu na dłonie obu rąk. W tym momencie powstaje reakcja zwrotna w postaci otwierania oraz przyginania głowy (do piersi) do przodu lub w bok. Rozwój tego odruchu konieczny jest dla koordynacji ręce - usta, które później przekształcają się w koordynacje ręce - język służące rozwojowi mowy i komunikacji.

Jeżeli odruch ten utrzyma się zbyt długo, osoba może mieć za mocno zaciśnięte pięści, co świadczy o napięciach w ciele, a także o tendencjach do neurozy, także u dzieci jąkających się lub cierpiących na lęki, ręce są często zaciśnięte w pięści.

odruch szukania ustami - odruch szukania ustami pojawia się w 26 tygodniu życia płodowego. Przy prawidłowym rozwoju aktywny jest tuż po narodzinach. Początkowo związany jest z poszukiwaniem piersi matki i aktywizuje odruch ssania. Uczy orientacji w przestrzeni: lewa - prawa, w  przód - w tył. Wywołujemy go stymulując środek górnej lub dolnej wargi oraz kącików ust. Dziecko odwraca głowę w kierunku bodźca. 

Patologicznie działający odruch: dysfunkcjonalna lub patologiczna reakcja na pobudzenie odruchu szukania- nieprawidłowy obrót głowy, patologiczne napięcie mięśni szyi i głowy, stała potrzeba lub odmawianie jedzenia.

odruch ustalenia głowy - odruch ustalenia głowy pojawia się w 4 miesiącu życia prenatalnego z jednoczesnym kształtowaniem się ruchów głowy. Pomaga w rozwoju aparatu artykulacyjnego, sprzyja kształtowaniu się  orientacji w przestrzeni. Odruch ten wywołujemy pochylając tułów niemowlęcia z pozycji siedzącej na boki i do przodu i do tyłu. Reakcją jest ruch głowy w przeciwnym kierunku do przemieszczania tułowia. Istnieją dwa rodzaje tegoż odruchu: wzrokowy i błędnikowy.

  • ocenię koordynację ssania, połykania i oddychania (prawidłowa koordynacja sprawi, że dziecko będzie jadło bezpiecznie i odżywczo, unikniemy m. in. zachłystowego zapalenia płuc)

  • ocenię, czy dziecko oddycha prawidłowo

Zdrowe maluchy powinny oddychać przez nos. Oddychanie buzią, szczególnie po katarze może przejść w nawykowe, czego skutkiem jest osłabienie napięcia mięśniowego, przerost migdałków, szybkie podrażnienie błony śluzowej jamy ustnej, co prowadzi do powstawania częstych infekcji górnych dróg oddechowych.

  • ocenię, czy napięcie mięśniowe w obrębie narządów artykulacyjnych jest prawidłowe czy obniżone bądź wzmożone;

  • ocenię, czy w obrębie aparatu mowy występuje nadwrażliwość na dotyk (zjawisko to częściej dotyka dzieci urodzone przez cesarskie cięcie)

  • poradzę przy wyborze smoczka, butelki, łyżeczki, kubka.

Kontakt: 694-152-779, w_anik@tlen.pl

Copyright © 2014 Logopedia w ruchu. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Joomla! jest wolnym oprogramowaniem wydanym na warunkach GNU Powszechnej Licencji Publicznej.